Η ΕΕ μόλις υπέγραψε τη «μητέρα όλων των εμπορικών συμφωνιών» με την Ινδία, μειώνοντας πολλούς υψηλούς δασμούς και καθιστώντας φθηνότερη για τους Ινδούς την αγορά ευρωπαϊκών προϊόντων όπως κρασί και ελαιόλαδο (που έχουν άμεσο ενδιαφέρον για την εγχώρια αγροτική παραγωγή), αυτοκίνητα και άλλα βιομηχανικά προϊόντα. Είναι η δεύτερη εμπορική συμφωνία που έχει σφραγίσει η ΕΕ αυτόν τον μήνα, δείχνοντας πώς προσπαθεί να δημιουργήσει ένα εναλλακτικό παγκόσμιο δίκτυο καθώς οι σχέσεις με τις ΗΠΑ ψυχραίνουν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την Ινδία θα μπορούσε να διπλασιάσει τις εξαγωγές προϊόντων της ΕΕ έως το 2032. Αυτή είναι μια πολύ αναγκαία ώθηση για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που άρχισαν να πλήττονται σημαντικά, αφού οι αμερικανικοί δασμοί ανάγκασαν τους Αμερικανούς καταναλωτές να πληρώνουν υψηλότερες τιμές για ευρωπαϊκά προϊόντα, πράγμα που σημαίνει ότι αγοράζουν λιγότερα. Βέβαια το κομμάτι αυτοκίνητο είναι λίγο πιο σύνθετο μιας και οι περισσότερες ευρωπαϊκές βιομηχανίες έχουν εργοστάσια στις ΗΠΑ και έτσι τα αυτοκίνητα που κατασκευάζονται εξ ολοκλήρου εκεί (κάποια μοντέλα) δεν θεωρούνται ακριβώς ευρωπαϊκά και εξαιρούνται των δασμών.
Η Ινδία είναι μια τεράστια αγορά με πληθυσμό περίπου 1,45 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Αν και οι μέσοι μισθοί είναι χαμηλοί – κοντά στα 2.650 δολάρια ετησίως σε σύγκριση με τα 45.160 δολάρια της Γαλλίας – η χώρα αναπτύσσεται ραγδαία. Μέχρι τώρα, η Ινδία έχει επιβάλει υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές για να προστατεύσει τη δική της βιομηχανία από φθηνότερα ξένα προϊόντα. Υπάρχει δασμός 150% στο ευρωπαϊκό κρασί και 40% στο ελαιόλαδο, για παράδειγμα. Η συμφωνία θα μειώσει αυτό το ποσοστό στο 20% και 0% αντίστοιχα. Εν τω μεταξύ, η αγορά αυτοκινήτων της Ινδίας θα ανοίξει σταδιακά στις πωλήσεις της ΕΕ, με δασμούς 110% να μειώνονται στο 10% σε 250.000 αυτοκίνητα ετησίως. Βέβαια η Ινδική αυτοκινητοβιομηχανία έχει να επιδείξει εξαιρετικά προϊόντα (ειδικά στις κατηγορίες μίνι και σουπερ μίνι), τα οποία είναι και πάμφθηνα. Που θα μπορούσε να οδηγήσει στον κλάδο και την ευρωπαϊκή αγορά, μια τέτοια διμερής συμφωνία μεσομακροπρόθεσμα, δεν γνωρίζω.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν φτάνει τόσο μακριά όσο η εμπορική συμφωνία της Mercosur με τις χώρες της Νότιας Αμερικής που υπέγραψε η ΕΕ νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Η συμφωνία για την Ινδία εξαιρεί τα «ευαίσθητα» γεωργικά προϊόντα όπως το βοδινό κρέας, το κοτόπουλο, το ρύζι, η αιθανόλη, η ζάχαρη και οι μπανάνες. Περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η άμυνα, η επιστημονική έρευνα και η κλιματική αλλαγή.
Σε αντάλλαγμα, η Ινδία έχει εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις ότι η ΕΕ θα της φερθεί καλά στον χάλυβα και στον νέο φόρο εισαγωγής άνθρακα, τον Μηχανισμό Προσαρμογής Ορίων Άνθρακα. Η ΕΕ θα καταβάλει 500 εκατομμύρια ευρώ για να βοηθήσει την Ινδία να μειώσει τις εκπομπές άνθρακα. Θα δημιουργήσει επίσης μια «νόμιμη πύλη» της ΕΕ για να βοηθήσει τους Ινδούς υψηλής ειδίκευσης να εργαστούν στην Ευρώπη.
Θα μπορούσε να χρειαστεί έως και ένα έτος για να τεθούν σε ισχύ όλα αυτά. Η ΕΕ πρέπει να μεταφράσει ό,τι έχει συμφωνηθεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ και να το εγκρίνουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στο Συμβούλιο. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ψηφίσει επ’ αυτού πριν λάβει την τελική έγκριση από τις κυβερνήσεις – εδώ είναι που οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ γίνονται δύσκολες. Η Επιτροπή διαπραγματεύεται εμπορικές συμφωνίες εκ μέρους των κυβερνήσεων της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Δεν τους αρέσει πάντα το αποτέλεσμα. Την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε τη συμφωνία της Mercosur με μόλις δέκα ψήφους, με πολιτικούς από την αριστερά και τη δεξιά να επικαλούνται ανησυχίες για βλάβη στους αγρότες και το περιβάλλον. Οι ευρωβουλευτές ψήφισαν επίσης να ζητήσουν από το δικαστήριο της ΕΕ να εξετάσει εάν και κατά πόσο, η συμφωνία ήταν και νόμιμη.
Ενώ η Επιτροπή μπορεί να επιλέξει να εφαρμόσει τις διατάξεις της Mercosur και να άρει τους δασμούς, αυτό θα σήμαινε ότι θα αγνοούσε τους άμεσα εκλεγμένους πολιτικούς και θα διατρέχει τον κίνδυνο το δικαστήριο να την ακυρώσει τελικά.
Ταυτόχρονα, η ΕΕ βρίσκεται υπό τεράστια πίεση να βρει ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αγοράζουν κρίσιμες προμήθειες και να πωλούν τα προϊόντα τους σε ένα πιο εχθρικό παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον. Η Κίνα έχει γίνει ένας γίγαντας στον τομέα της μεταποίησης και του εμπορίου που μπορεί να παράγει περισσότερα και με χαμηλότερο κόστος από πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες. Η αντίδραση των ΗΠΑ, υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ήταν να περιορίσουν τις ξένες εισαγωγές με δασμούς. Αυτή η κίνηση έχει πλήξει σκληρά την ΕΕ, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη αγορά εξαγωγών της.
Ο επόμενος εμπορικός στόχος της ΕΕ θα είναι η αναβάθμιση των σχέσεων με το Βιετνάμ (που ειρήσθω εν παρόδω εξελίσσεται σε έναν ακόμη βιομηχανικό γίγαντα στην περιοχή). Και ακολουθούν οι εμπορικές συμφωνίες με τη Μαλαισία, τις Φιλιππίνες και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Δημήτρης Κουκουτσολίδης
